Flamenco jako przedmiot badań: flamencologia

W połowie XX wieku flamenco stało się już przedmiotem badań. Od lat pięćdziesiątych zaczęto publikować liczne studia muzykologiczne i antropologiczne poświęcone flamenco. W 1954 roku wytwórnia Hispavox opublikowała 1. Antologię Cante Flamenco, nagranie zdominowane przez cante orkiestralne i zmitologizowane.

 

W 1955 roku Anselmo González Climent opublikował esej zatytułowany Flamencología. W ten sposób znacząco nobilitowano flamenco i jego badania, ponieważ zastosowano wobec nich tę samą metodologię akademicką co w muzykologii. Stał się on także podstawą późniejszych studiów nad tym gatunkiem.

 

W 1956 roku odbył się „I Narodowy Konkurs Cante Jondo w Kordobie”. Dwa lata później w Jerez de la Frontera powstała pierwsza Katedra Flamencologii, najstarsza instytucja akademicka zajmująca się badaniem, ochroną, dokumentowaniem, promocją i obroną sztuki flamenco.

 

W 1963 roku Ricardo Molina – poeta z Kordoby – oraz Antonio Mairena – śpiewak flamenco z Sewilli – opublikowali Mundo y Formas del Cante flamenco, dzieło obowiązkowe dla wszystkich, którzy chcą poznać flamenco. Książka w prosty sposób opisuje i wyjaśnia różnorodność stylów i palos. Opowiada historię cante, twierdząc, że flamenco było wyłącznym dziełem Cyganów, którzy zachowali je w intymności, dopóki nie zaczęli z niego żyć.

 

Książka ta rozróżnia także „cante grande”, określające śpiew cygański, oraz „cante chico”, czyli uflamencowione melodie ludowe Andaluzji i dawnych kolonii.

 

Dzieło Moliny i Maireny wprowadziło do flamencologii jako kierunki badawcze „neojondismo” i „tezę gitanistyczną”.

 

Inni autorzy opracowali tzw. „tezę andalucistyczną”, według której flamenco jest produktem andaluzyjskim, rozwiniętym w całości w tym regionie, a jego palos mają swoje źródło w folklorze andaluzyjskim. Utrzymywali oni również, że Cyganie z Andaluzji w sposób decydujący przyczynili się do ukształtowania flamenco.

 

W tym kontekście podkreślano wyjątkowość tego gatunku na tle innych cygańskich muzyki i tańców z pozostałych części Hiszpanii i Europy. Obecnie coraz częściej przyjmuje się połączenie tezy andalucistycznej i gitanistycznej.