Toná

Toná jest uważana za jedno z palos, które stały się matrycą flamenco. Początków toná należy szukać w kastylijskich romansach, zaadaptowanych przez andaluzyjskich Cyganów jako własne i nazwanych corríos.

 

Słowo „toná” pochodzi od „tonada”, rozumianej jako „akcent muzyczny”. Rozwinęło się w XVIII wieku, aż przekształciło się w śpiew cygański. Niektórzy autorzy podają, że na początku XIX wieku istniały aż trzydzieści trzy różne rodzaje toná, przypisywane Cyganom z Sewilli lub Jerez. Wiele z nich nie przetrwało do naszych czasów ani nie dało się zidentyfikować.

 

Wszystkie znane dziś tonás podążają tą samą linią melodyczną. Różniły się jedynie tekstami. Źródła historyczne wymieniają różne tonás o indywidualnym stylu: Tío Luisa „el de la Juliana”, Alonso Pantoja, Blasa Barea oraz innych dwunastu śpiewaków. Obecnie wykonuje się jedynie toná grande, chica i del Cristo. Ta ostatnia przetrwała dzięki Antonio Chacónowi, w jednej trzeciej jego saety, a następnie została odzyskana przez Perico „el del Lunar”. W każdym razie jest to palo mało rozwinięte przez współczesnych artystów.

 

Saeta, martinete, debla oraz śpiewy bez akompaniamentu w ogóle pochodzą bezpośrednio od toná. Możliwe jest również, że stanowi ona źródło seguiriyas i livianas, gdyż istniała toná-liviana, która miała nawet cztery warianty.