Toná

Toná, flamenkonun temelini oluşturan palolardan biri olarak kabul edilir. Tonánın kökeni, Aşağı Endülüs’teki çingenelerin benimsediği ve corríos adını verdikleri Kastilya romanslarında bulunur.

 

“Toná” kelimesi, “müzikal aksan” anlamındaki “tonada”dan gelir. 18. yüzyılda gelişerek çingene şarkısına (cante gitano) dönüştü. Bazı yazarlar, 19. yüzyılın başlarında, Sevilla ya da Jerez çingenelerine atfedilen otuz üç farklı toná türü olduğunu belirtir. Bunların çoğu günümüze ulaşmamış ya da tespit edilememiştir.

 

Bugün bilinen tüm toná’lar, aynı melodik çizgiyi takip edenlerdir. Aralarındaki fark sadece sözlerdedir. Tarihî metinler, Tío Luis “el de la Juliana”, Alonso Pantoja, Blas Barea ve diğer on iki şarkıcıya ait kişisel üsluptaki farklı toná’ları aktarır. Günümüzde yalnızca toná grande, toná chica ve toná del Cristo söylenmektedir. Sonuncusu, Antonio Chacón’un saetasının bir bölümünde ayakta kalmış, ardından Perico “el del Lunar” tarafından yeniden canlandırılmıştır. Her durumda, modern sanatçılar tarafından az işlenmiş bir palodur.

 

Saeta, martinete, debla ve genel olarak eşliksiz söylenen şarkılar doğrudan toná’dan gelmektedir. Ayrıca, toná-liviana adı verilen ve dört varyanta kadar sahip olmuş bir biçim olduğundan, seguiriyas ve livianas’ın da kökeni olma ihtimali vardır.