Petenera
Peteneras, her biri sekiz heceli dört dizelik bir kıtaya dayanan bir flamenko palosudur. Bazı dizelerin tekrarlanması ve genellikle “Madre de mi corazón” şeklindeki bir ek dizeyle, kıta altı ya da daha fazla dizeye dönüşür. Sözleri hüzünlü ve kederli olan bu şarkı, yavaş ve duygusal bir biçimde icra edilir; ancak ritmi daha hızlı ve temaları daha az kasvetli olan eski versiyonları da vardır.
Petenera, flamenkoya uyarlanmadan önce de müzikal olarak var olan bir formdur. Bazı araştırmacılara göre petenera, 17. yüzyılın zarabanda’sı ile akrabadır. Adını, 18. yüzyılın sonlarında yaşamış ve “La Petenera” diye anılan, Cádiz (Paterna de Rivera) doğumlu bir kadın şarkıcıdan alır.
Bu cante’nin eski ve modern versiyonları vardır. Kısa ve uzun (chica ya da grande) olabilir. Uzun petenera, kısa olana kıyasla dans edilmez. Kısa olan ise alkış eşliğinde dans edilir.
Petenera’nın kökeni, flamenko uzmanları arasında tartışma konusu olmuştur. Kimileri kökeninin Amerika olduğunu savunur; çünkü Veracruz (Meksika) bölgesine özgü bir jarocho müzik ve dans tarzına da petenera denir. Diğerleri ise kökeninin İspanyol olduğunu ileri sürer.
19. yüzyılın sonunda, “Medina el Viejo” olarak tanınan şarkıcı José Rodríguez Concepción, petenera yorumunu tanıttı. Bu versiyonu, flamenko cantesinin bir başka büyüğü Antonio Chacón benimsedi. Ondan da, kendi zenginleştirilmiş melodik versiyonunu yaratan La Niña de los Peines’e geçti ve daha sonra Pepe el de la Matrona gibi başka cantaores tarafından da tekrarlandı. 19. yüzyılın sonlarına gelindiğinde petenera dansı o kadar popüler hale geldi ki dans okullarında, sevillanas seguidillas’larından sonra öğretiliyordu.
Federico García Lorca’nın, 1931 tarihli Poema del cante jondo adlı eserinde “Gráfico de la petenera” şiirini adadığı bir cante’dir. Hatta tarihe geçmiş bir kayıtta, “La Argentinita”ya piyano eşliğinde yorumlanmıştır.
Ayrıca besteci Pablo Sarasate’nin eserlerinden biri de, keman ve piyano için yazılmış Peteneras, Caprice espagnol, Op. 35 adını taşır.
Hem petenera şarkısı hem de dansı tarih boyunca bir türlü uğursuzluk havasıyla çevrelenmiştir. Petenera söyleyen ya da icra edenlere kötü şans getirdiğine inanılırdı.
