Cafés Cantantes
Już pod koniec XIX wieku sztuka flamenco była szeroko rozpowszechniona w Andaluzji. W Kadyksie pojawiają się postaci Dolores i Alonso del Cepillo, „Chiclanita”, El Negro del Puerto, José de los Reyes; potwierdzając tym samym znaczenie ośrodków cante takich jak San Fernando, Los Puertos, Chiclana, Sanlúcar i Arcos de la Frontera.
W Jerez de la Frontera narodziła się kolejna kolebka flamenco, konkretnie w dzielnicach San Miguel i Santiago. Stamtąd pochodzą Manuel Soto Loreto, Antonio Chacón i El Torre.
Na krótko przed pojawieniem się tych mistrzów nadszedł kluczowy moment w historii flamenco. W tym samym czasie działali tacy śpiewacy flamenco jak Tomás El Nitri, Silverio Franconetti i Juan Breva. Pomiędzy nimi narodziła się silna rywalizacja. Pierwszą „Llave de Oro” del Cante otrzymał Tomás. Uhonorowano go tym wyróżnieniem za jego mistrzostwo podczas jednej z fiest. W takiej atmosferze Silverio Franconetti w 1881 roku, przy ulicy Rosario nr 4 w Sewilli, otworzył café cantante.
Cafés Cantantes były lokalami nocnymi, w których widzowie popijali drinki, jednocześnie delektując się muzycznym spektaklem. Według wspomnień śpiewaka flamenco Fernando de Triana już w 1842 roku istniało café cantante, które pięć lat później zostało ponownie otwarte pod nazwą „Los Lombardos” (jak opera Verdiego).
W café cantante Silveria Franconettiego panowała bardzo konkurencyjna atmosfera między różnymi śpiewakami flamenco, ponieważ sam Silverio publicznie rzucał wyzwania najlepszym.
Lokale te stały się tak modne, że pojawiła się figura zawodowego cantaora, a same cafés cantantes stały się tyglem dla twórczości flamenco.
Jednak pomimo ogromnej popularności cafés cantantes, część środowiska flamenco utrzymała cante w dawnych mniejszościach: „los Gordos de Alcalá”, Joaquín „el de la Paula” i „Agujetas el Viejo”.
Ci, którzy w tamtej epoce odnosili sukcesy na scenach w całym kraju, to wielcy artyści tacy jak „Las Coquineras”, don Antonio Chacón, „La Macarrona”, Francisco Lema „Fosforito el Viejo”, „el Perote”, „El Macaca”, „el Mochuelo”, „El Diana”, „El Canario”, Cayetano Muriel „el Niño de Cabra”, „el Garrido de Jerez” czy „La Rubia de las Perlas”, między innymi.
W szalonych latach 20. ubiegłego wieku pałeczkę w świecie flamenco przejęło nieporównywalne pokolenie artystów.
Wówczas zaczynają rozbrzmiewać nazwiska takie jak Pastora Pavón Cruz „La Niña de los Peines”, Tomás i Arturo Pavón, Manuel Vallejo, „El Gloria”, Manuel Torre, Juanito Mojama, „El Niño Escacena”, Bernardo „el de los Lobitos”, Manuel Centeno, Pepe el de la Matrona, Juan Varea, „El Cojo de Málaga”, „El Niño de Marchena”, Sebastián „el Pena”, Manolo Caracol, Tío Gregorio „el Borrico”, Tía Anica „la Piriñaca” i Juan Talega.

Kawiarnia ze śpiewem (1850). Olej José Alarcóna Suáreza.

La Niña de los Peines (1917-1918), Julio Romero de Torres.