Flamenko gitarının icrası

Flamenko gitarının icrası

 

Flamenko gitaristlerine tocaor denir. Flamenko icra tekniği ve oturuşu, klasik gitardan farklıdır. Tocaor bacak bacak üstüne atar ve gitarı daha yukarıda kalan bacağının üzerine yerleştirir. Sapı neredeyse yatay konuma getirir. Flamenko için özel olarak yapılan enstrümana flamenko gitarı denir. Günümüzde en modern müzisyenler klasik gitar da kullanmaktadır. Flamenko gitarı daha hafiftir. Kutu kısmı daha dardır, böylece sesi daha az çıkar ve cantaor’u gölgede bırakmaz. Gövde yapımında genellikle selvi, sapta sedir, kapakta ise ladin ağacı kullanılır. Eskiden Hindistan veya Rio menşeli gül ağacı kullanılırdı; Rio gül ağacı daha kaliteli kabul edilirdi. Ancak günümüzde bu ağaç, kıtlığı nedeniyle artık kullanılmamaktadır. Flamenkoda en çok kullanılan burguluk genellikle metaldir.

 

Tocaor’ların kullandığı teknikler picado, alzapúa, trémolo ve rasgueo’dur. Baş parmağın kullanımı da flamenko icrasının ayırt edici özelliklerindendir. Tocaor’lar baş parmağı gitarın göğüs kapağına dayar. İşaret ve orta parmaklarını ise çaldıkları telin bir üst teline koyarlar. Böylece daha güçlü ve gür bir ses elde edilir. Orta parmak ayrıca gitarın golpeador’una dayandırılır; bu sayede tele vururken daha fazla hassasiyet ve güç sağlanır. Golpeador, vurmalı bir unsur olarak flamenko yorumuna büyük güç katar.

 

Tocaor’ların teknikleri nasıldır?

 

Picado: Tek sesli, tek dizi halinde gam pasajlarıdır; işaret ve orta parmakla ardışık olarak çalınır, diğer parmaklar ise bir önceki tele dayanır. Alternatif metotlar arasında, komşu tellerde baş parmağın hızlı kullanımı, baş parmak ile işaret parmağının dönüşümlü kullanılması veya bu üç tekniğin tek bir pasajda birleştirilmesi bulunur.

 

Rasgueado: Sağ el parmaklarının dışa doğru tarama hareketleriyle, çok farklı şekillerde gitarı ritmik olarak çalma tekniğidir. Bailaor’un ayak vuruşları ve kastanyet kullanımını anımsatan, güçlü bir ritmik atmosfer yaratır. 5, 4 veya 3 parmakla yapılabilir.

 

Alzapúa: Kökeni lavta mızrabı tekniğine dayanan, baş parmakla yapılan bir icra tekniğidir. Sağ el baş parmağı hem yukarı hem aşağı hareketlerle tek sesli pasajlarda ve/veya birden fazla tel üzerinde rasgueo yaparken kullanılır. Bu iki unsur hızlı bir ardışıklıkla birleştirilerek benzersiz bir tını elde edilir.

 

Trémolo: Çoğu zaman bir bas notasından sonra gelen, tek bir tiz notanın hızlı tekrarıdır. Flamenko trémolo’su klasik gitar trémolo’sundan farklıdır. Genellikle sağ el p-i-a-m-i (baş parmak–işaret–yüzük–orta–işaret) dizilimiyle çalınır ve dört notalı bir trémolo etkisi verir.

 

Toque’ler ayrıca yorum tarzına göre sınıflandırılır:

• Toque airoso: Ritmik, canlı ve parlak, neredeyse metalik bir tınıya sahiptir.
• Toque gitano veya flamenco: Derin, duende’li; karşı vuruşları ve pes telleri kullanır.
• Toque pastueño: Yavaş ve sakindir.
• Toque sobrio: Süsleme ve gereksiz gösteriş olmadan çalınır.
• Toque corto: İfade ve teknik açıdan kaynakları sınırlıdır.
• Toque frío: Derinlikten ve duende’den yoksundur.

 

Falseta, eşlik bağlamında, akorların arasına giren melodik cümle veya “süsleme”dir. Aynı şekilde, eşlik etmek veya çalmak için “por arriba” –tiz ton– (mi majör akor pozisyonu kullanılarak) ve “por medio” (la majör) denir; cejilla kullanılarak transpoze edilip edilmediğinden bağımsızdır. Solo toque ve tocaor’ların eşliği, hem modal hem tonal armoni sistemlerine dayanır. En yaygın olanı, ikisinin bir arada kullanılmasıdır.

 

Bazı cantes eserler “a palo seco”, yani a capella icra edilir.