Flamenco – gra na gitarze

Flamenco – gra na gitarze

 

Gitarzyści flamenco nazywani są tocaores. Technika i pozycja przy grze flamenco różni się od gry na gitarze klasycznej. Tocaor zakłada nogę na nogę i opiera gitarę na wyżej ułożonej nodze. Ustawia gryf prawie poziomo. Specyficznym instrumentem jest tzw. gitara flamenca. Choć ostatnio nowocześni muzycy używają także gitary klasycznej. Gitara flamenca jest lżejsza. Jej pudło jest węższe, a brzmienie słabsze, aby nie przytłaczać śpiewu cantaora. Do budowy zwykle używa się drewna cyprysowego, gryf wykonuje się z cedru, a płytę wierzchnią – ze świerku. Dawniej stosowano palisander indyjski lub z Rio, z czego ten drugi był wyższej jakości. Obecnie drewno to wyszło z użycia z powodu deficytu. Główki używane we flamenco są zazwyczaj metalowe.

 

Techniki stosowane przez tocaores to picado, alzapúa, trémolo i rasgueo. Charakterystyczne dla gry flamenco jest użycie kciuka. Tocaores opierają kciuk na płycie rezonansowej gitary. Palec wskazujący i środkowy opierają na strunie znajdującej się wyżej od tej, którą właśnie grają. Dzięki temu uzyskuje się większą głośność i moc brzmienia. Palec środkowy opiera się także na golpeadorze gitary, aby uzyskać większą precyzję i siłę przy szarpaniu struny. Golpeador, jako element perkusyjny, nadaje interpretacji flamenco dużą ekspresję.

 

Na czym polegają techniki tocaores

 

Picado: pasaże gamowe w jednej linii, grane naprzemiennie palcem wskazującym i środkowym, przy oparciu pozostałych palców na strunie bezpośrednio poprzedniej. Alternatywne metody obejmują szybkie używanie kciuka na sąsiednich strunach, a także naprzemienne użycie kciuka i palca wskazującego lub połączenie trzech sposobów w jednym fragmencie.

 

Rasgueado: gra na gitarze za pomocą różnego rodzaju zamaszystych ruchów palcami prawej ręki na zewnątrz, w wielu odmianach. Uzyskuje się w ten sposób wyrazisty rytm, będący reminiscencją kroków i użycia kastanietów przez tancerza flamenco. Rasgueado można wykonywać 5, 4 lub 3 palcami.

 

Alzapúa: technika gry kciukiem, której korzenie sięgają techniki gry kostką na lutni. Kciuk prawej ręki używany jest zarówno w ruchu w górę, jak i w dół, do grania pojedynczych nut oraz / lub przemiatania przez kilka strun akordami. Oba sposoby łączone są w szybkiej sekwencji, nadając brzmieniu wyjątkowy charakter.

 

Trémolo: szybkie powtarzanie jednej wysokiej nuty, często po nucie basowej. Trémolo flamenco różni się od trémolo w gitarze klasycznej. Zazwyczaj gra się je schematem prawej ręki p-i-a-m-i (kciuk–wskazujący–serdeczny–środkowy–wskazujący), co daje czterodźwiękowe trémolo.

 

Rodzaje gry dzielą się ponadto według charakteru interpretacji:

• Toque airoso: rytmiczny, żywy i o jasnym, niemal metalicznym brzmieniu.
• Toque gitano lub flamenco: głęboki, z charakterystycznym „szczypnięciem”, z wykorzystaniem kontr rytmu i strun basowych.
• Toque pastueño: powolny i spokojny.
• Toque sobrio: pozbawiony ozdobników i zbędnych popisów.
• Toque corto: ubogi w środki wyrazu i technikę.
• Toque frío: pozbawiony głębi i „szczypnięcia”.

 

Falseta w akompaniamencie to fraza melodyczna lub „floreo”, wtrącana między akordy towarzyszące zwrotce. Mówi się też o akompaniowaniu lub graniu por arriba – w wysokim rejestrze – (z użyciem chwytu akordu E-dur) i por medio (A-dur), niezależnie od tego, czy zastosowano kapodaster, czy nie. Gra solowa i akompaniament tocaores opierają się zarówno na systemie harmonicznym modalnym, jak i tonalnym. Najczęściej łączy się oba.

 

Niektóre pieśni wykonuje się „a palo seco”, czyli a cappella.