Rondeña

Rondeña to palo z grupy cantes de Málaga. Podobnie jak inne palos z tej grupy, rondeña istniała już przed flamenco, włączono ją do niego w XIX wieku. Jej źródłem jest fandango malagueño, a dokładniej bandolás, których jest częścią. Niektórzy autorzy wskazują, że nazwa pochodzi od nocnych rond, jakie dawniej odbywali zalotnicy pod oknami swoich wybranek, aby im śpiewać. Inni uważają, że nazwa pochodzi od miasta Ronda, ponieważ wywodzi się z tamtejszej serraníi.

 

Rondeña w XIX wieku szeroko rozpowszechniła się w całej Andaluzji. Do tego stopnia, że wielu ówczesnych turystów zagranicznych już miało o niej wzmianki i opisywało ją po swoich podróżach. Cante rondeña ewoluowało w ostatnich czasach. Jest mniej przeładowane melizmatami, a na początku jest wolniejsze. Jego kompozycja jest bez stałego compás, ad libitum. Teksty odnoszą się do życia wiejskiego. Strukturalnie to copla z czterema wersami ośmiozgłoskowymi, zazwyczaj z rymem spółgłoskowym. Staje się pięciowersowa dzięki powtórzeniu jednego z wersów – zwykle drugiego – choć może też występować bez powtórzenia. Taniec ma compás abandolao. Inni przejęli jego rytm z taranto, przez co ma z nim wiele podobieństw. Jednak rondeña jest bardziej sugestywna i otwarta.

 

Wśród jej artystów wyróżnia się jeden z prekursorów, Miguel Borrul (ojciec), oraz ten, który wyniósł ten palo na wyżyny: Ramón Montoya. W XX wieku zasłynęli cantaorzy: „Fosforito”, Antonio de Canillas, Alfredo Arrebola, Juan de la Loma, Jacinto Almadén, „El Gallina”, Antonio Ranchal, Enrique Orozco, Cándido de Málaga i José Menese. W grze na gitarze wyróżnia się Manolo Sanlúcar.