Rondeña

Rondeña, Málaga cantes grubuna ait bir palo’dur. Bu gruptaki diğer paloslarda olduğu gibi, rondeña da flamenkodan önce var olup 19. yüzyılda flamenkoya dâhil olmuştur. Kökeni, daha özel olarak parçası olduğu bandolás içindeki Málaga fandangosuna dayanır. Bazı yazarlar, adının eskiden âşıkların sevdiklerine şarkı söylemek için yaptıkları gece gezintilerinden (rondas nocturnas) geldiğini öne sürer. Diğerleri ise adın, aynı adlı dağlık bölgeden çıktığı için Ronda şehrine atıfla verildiğini düşünür.

 

Rondeña, 19. yüzyıl boyunca Endülüs’e büyük ölçüde yayılmıştır. Öyle ki, o dönemin birçok yabancı turisti rondeña’dan söz etmiş ve seyahatlerinin ardından bunu kaleme almıştır. Rondeña’nın şarkı formu son zamanlarda evrim geçirmiştir. Melismalar bakımından daha az süslü, başlangıçta ise daha yavaştır. Yapısı ölçüsüz, ad libitumdur. Sözleri kırsal yaşamla ilgilidir. Genel olarak uyaklı dört sekiz heceli dizelik bir kıta yapısına sahiptir. Dizelerden biri –genellikle ikincisi– tekrarlandığında beş dizeye dönüşür, ancak tekrar olmadan da icra edilebilir. Dansın ritmi abandolao ölçüsündedir. Bazı icralar ritmini taranto’dan alır ve onunla oldukça benzerlik taşır. Bununla birlikte rondeña daha çağrışımsal ve açıktır.

 

Sanatçıları arasında, bu palonun öncülerinden olan Miguel Borrul baba ve rondeña’yı yücelten Ramón Montoya öne çıkar. 20. yüzyılda "Fosforito", Antonio de Canillas, Alfredo Arrebola, Juan de la Loma, Jacinto Almadén, "El Gallina", Antonio Ranchal, Enrique Orozco, Cándido de Málaga ve José Menese gibi cantaores dikkat çekmiştir. Gitar icrasında ise Manolo Sanlúcar öne çıkar.