Flamenco fusion, nuevo flamenco i flamenco dziś

W Hiszpanii lat 70. unosiła się w powietrzu atmosfera zmian politycznych, społecznych i obyczajowych. Społeczeństwo było już silnie pod wpływem różnych stylów muzycznych napływających z Europy i Stanów Zjednoczonych. Połączenie tych wpływów z flamenco doprowadziło do powstania „fusión flamenca” – flamenco fusion.

 

Rocío Jurado była piosenkarką, która na początku lat siedemdziesiątych spopularyzowała flamenco na arenie międzynarodowej. Zastąpiła tradycyjną suknię z trenem wieczorową kreacją. Jej interpretacje „Fandangos de Huelva” i „Alegrías” zyskały światowe uznanie dzięki idealnej tessyturze głosu do tych gatunków. Często towarzyszyli jej Tomatito i Enrique Melchor, zarówno w Hiszpanii, jak i w Wenezueli, Kolumbii czy Portoryko.

 

José Antonio Pulpón był kluczowym menedżerem muzycznym dla rozwoju fuzji. Namówił śpiewaka flamenco Agujetas do współpracy z andaluzyjskim zespołem rockowym „Smash”. Przyczynił się także do artystycznego spotkania Paco de Lucíi i Camaróna de la Isla, którzy dali flamenco potężny impuls kreatywny, ostatecznie zrywając z konserwatyzmem szkoły Maireny.

 

Camarón był legendarnym cantaorem, cenionym za osobowość i sztukę. Miał własną rzeszę oddanych fanów. Z kolei Paco de Lucía całkowicie przeformułował muzykę flamenco, otwierając ją na nowe wpływy kulturowe: jazz, muzykę brazylijską i arabską. Wprowadził też nowe instrumenty, takie jak flet poprzeczny czy peruwiański cajón.

 

Innymi ważnymi artystami byli także Juan Peña El Lebrijano, który połączył flamenco z muzyką andalusí, oraz Enrique Morente, balansujący między purystycznym stylem swoich pierwszych nagrań a muzycznym mestizaje z rockiem.

 

W latach osiemdziesiątych narodziło się nowe pokolenie artystów, inspirowanych twórczością legendarnego Camaróna, Morente, Paco de Lucíi i innych. Bardziej interesowały ich popularne muzyki miejskie, związane z tym, co nazwano „Movida madrileña”. Wyróżnili się Pata Negra, łączący flamenco z bluesem i rockiem; Ketama, czerpiący z muzyki kubańskiej i popu; oraz Ray Heredia, nadający flamenco centralną rolę.

 

Pod koniec lat osiemdziesiątych i w następnej dekadzie wytwórnia Nuevos Medios wypromowała wielu muzyków pod wspólną etykietą „nuevo flamenco” – nowego flamenco, grupując artystów bardzo od siebie różnych. Trafili tu twórcy flamenco orkiestrowego, rocka, popu czy muzyki kubańskiej, których wspólnym mianownikiem było flamenco. Wśród najważniejszych artystek znalazły się Rosario Flores oraz Malú (bratanica Paco de Lucíi i córka Pepe de Lucíi). Ta ostatnia kontynuuje flamenco we własnym, osobistym stylu, utrzymując się w branży muzycznej dzięki własnym zasługom.

 

To, że El Cigala czy José Mercé są uznanymi cantaorami, sprawiło, że wszystkiemu, co śpiewają, często przypisuje się etykietę „flamenco”, nawet jeśli ich styl znacznie odbiega od flamenco klasycznego.

 

Inni, bardziej współcześni artyści i zespoły, tacy jak „O’Funkillo” czy „Ojos de Brujo”, podążyli śladem Diego Carrasco. Korzystają z gatunków muzycznych, które same w sobie nie są flamenco, ale zachowują compás i metrum niektórych tradycyjnych palos.

 

Istnieje również inna grupa współczesnych śpiewaków akademickich, takich jak Miguel Poveda, Arcángel, Marina Heredia, Estrella Morente, Manuel Lombo czy Mayte Martín. Nie rezygnując z fuzji i nuevo flamenco, w swoich interpretacjach nadają większą wagę klasycznemu flamenco, co oznacza znaczący powrót do korzeni.

 

Do ugruntowania pozycji flamenco i nieustannej kreatywności wokół niego dochodzi jego coraz większa ekspansja na skalę światową. María del Mar Fernández w 2011 roku spopularyzowała styl flamenco w Indiach, występując w wideoklipie promującym film „Sólo se vive una vez” pod tytułem „Señorita”. Film obejrzało ponad 73 miliony widzów.

 

Z drugiej strony z każdym dniem rośnie zainteresowanie instytucji publicznych promocją flamenco oraz upowszechnianiem jego wartości kulturowych i dziedzictwa. Do tego stopnia, że w ramach Consejería de Cultura de la Junta de Andalucía działa Agencja Andaluzka na rzecz Rozwoju Flamenco.

 

Obecnie w Jerez de la Frontera powstaje także Ciudad del Flamenco – Miasto Flamenco, które będzie siedzibą przyszłego Centro Nacional de Arte Flamenco, czyli Narodowego Centrum Sztuki Flamenco Ministerstwa Kultury. Instytucja ta będzie koordynować i porządkować wszystkie inicjatywy związane z flamenco.

 

Jeszcze jedna informacja: Wspólnota Autonomiczna Andaluzji rozważa włączenie flamenco do programu obowiązkowej edukacji.