Serranas
Początki serranas jako palo flamenco wywodzą się z rejonu Rondy. W istocie był to wiejski śpiew typowy dla andaluzyjskiego folkloru ludowego.
Niektórzy śpiewacy z XIX wieku „oflamenczyli” ten śpiew, zachowując jednak jego wiejski i powolny charakter. Najbardziej znanym cantaorem był „El Sota”. To on nauczył serranas Antonio Chacóna. Obecnie serranas wykonuje się z akompaniamentem gitary, w rytmie seguiriya.
Pod względem literackim forma ta opiera się na kastylijskiej seguiriya, do której dodaje się trístico (ciąg trzech wersów) o tym samym rytmie. Jako cante wymaga dużych umiejętności ze względu na swoją trudność, a także harmonijnego głosu, by odpowiednio modulować tercje i je wydłużać.