Malagueña
Malagueñas, jak wskazuje sama nazwa, to tradycyjny palo flamenco z Malagi. Wywodzą się ze starych malagueńskich fandangos.
Około pierwszej połowy XIX wieku stały się odrębnym stylem flamenco. Choć ten śpiew nie ma własnego tańca, wyróżnia się bardzo bogatą linią melodyczną. Jest to cante ad libítum – śpiewak wydłuża tercje według własnej woli. Czasem opóźnia compás, a innym razem go przyspiesza.
Malagueña jest akompaniowana gitarą tocón por arriba. Dzięki rytmicznej swobodzie gra gitary w malagueñas zyskuje na bogactwie i złożoności melodii. W przeciwieństwie do lokalnego fandango, toque malagueñas staje się coraz wolniejsze i bardziej rozciągnięte, co zapewnia temu stylowi niezwykłe bogactwo wyrazu.
Cante malagueñas wykonywany jest w formie copla z czterech lub pięciu ośmiosylabowych wersów, które zwykle, poprzez powtórzenie jednego z nich, przekształcają się w sześć. To śpiew podniosły i melodyjny, który w interpretacjach Chacóna i Enrique El Mellizo uzyskuje rangę cante grande. Istnieją różne typy malagueñas, wynikające z osobistych kreacji ich wykonawców, zarówno tych urodzonych w Maladze, jak i w innych częściach Andaluzji. Diego Clavel zarejestrował na płycie aż 47 odmian malagueñas.
Niektórzy autorzy uważają, że pierwsze malagueñas narodziły się wraz z Juanem Brevą. Inni wskazują na Juana Reyesa „El Canario”, określając malagueñas Juana Brevy jako fandangos „abandolaos”. Álora, miejscowość, w której urodził się „El Canario”, jest więc uznawana za kolebkę malagueñas. Znane są również malagueñas „Niño” Tomaresa, „La Trini” oraz maestro Ojana. Cantes Enrique „El Mellizo”, Chacóna i Fosforito „El Viejo” uważa się za źródło tak zwanych „malagueñas nuevas” – skoku ewolucyjnego względem tego, co określa się mianem „malagueñas de transición”.
Pod koniec lat 90. ten śpiew odrodził się dzięki „Malagueñas de Fiesta”. Stało się tak za sprawą Konkursu Malagueñas o nazwie Memorial José María Alonso. Powstały nowe malagueñas, z zachowaniem rytmu i compás, aby uczynić je odpowiednimi do tańca. Francisco Soler jest autorem różnych „Malagueñas de Fiesta” z tamtego okresu.
