Verdiales
De verdiales, ook wel het feest van de verdiales genoemd, zijn een zeer oude uiting met een landelijke oorsprong. Hun sociaal-muzikale karakter is specifiek voor bepaalde geografische gebieden in de provincie Málaga: de regio Axarquía, Montes de Málaga en de Guadalhorcevallei. Het gaat om een bijzondere fandango die gedanst en gezongen wordt met begeleiding van een klein orkestje, bestaande uit een viool, een tamboerijn, 2 of 4 gitaren, cimbalen en castagnetten; en in sommige stijlen een bandurria of luit.
Het gezelschap wordt aangevuld met de “alcalde”, de leider die met een stok de zanger aanwijst om het begin en het einde van het muziekstuk te bepalen. De “abanderao” loopt samen met de alcalde vooraan in de groep met een Andalusische of Spaanse vlag, of met het beeld van de patroonheilige van de streek. Volgens de traditie liet men ook een met gekleurde linten versierde zeeschelp klinken om de komst van de groep aan te kondigen aan de nabijgelegen boerderijen. Het muziekgezelschap wordt Panda de Verdiales genoemd. Hun uitvoeringen, bestaande uit drie of vier coplas, waren revezos of wedstrijden. Een lid van een panda, net als een liefhebber van de Verdiales, wordt “festero” of “tonto” genoemd; deze laatste benaming houdt verband met het Fiesta Mayor de Verdiales, dat traditioneel plaatsvindt op 28 december (Dag van de Onnozele Kinderen).
Het Fiesta de Verdiales is een van de culturele uitingen met de diepste wortels in Málaga, hoewel het nauwer verbonden is met de streek van de Montes. De zang en dansen maken deel uit van een concrete etnologisch-culturele context. Ze hebben zich ontwikkeld zonder strikte regels, langs paden en weggetjes, landerijen of gehuchten, wijnpersen of herbergen, en tonen zo uitdrukkingsvormen die verbonden zijn met deze plaatsen. Sinds 2009 bevindt het Fiesta de Verdiales zich in het proces om te worden uitgeroepen tot Bien de Interés Cultural, met de categorie Activiteit van Etnologisch Belang in verschillende gemeenten van de provincie Málaga.